تصور کنید برای یک پروژه ساختمانی، لاین نوری زیبایی در سقف اجرا کردهاید؛ اما پس از مدتی، بخشی از چراغ دچار اختلال میشود، داخل محفظه رطوبت دیده میشود یا عملکرد روشنایی آن کاهش پیدا میکند.
همین الان با کارشناسان راسالومن تماس بگیرید
یکی از عواملی که ممکن است در چنین شرایطی نادیده گرفته شده باشد، انتخاب نادرست درجه حفاظت چراغ است.
تمام چراغهای LED برای نصب در هر محیطی طراحی نشدهاند. چراغی که در یک اتاق خواب عملکرد مناسبی دارد، لزوماً برای آشپزخانه، سرویس بهداشتی، پارکینگ یا فضای باز انتخاب مناسبی نیست.
در این میان، استاندارد IP یکی از مشخصات مهمی است که هنگام انتخاب چراغ خطی، لاین نوری و سایر تجهیزات روشنایی باید بررسی شود.
اما آیا هر چراغ IP65 برای فضای باز مناسب است؟ آیا IP67 به معنای ضدآب بودن کامل چراغ است؟ برای لاین نوری توکار در محیط مرطوب چه درجه حفاظتی باید انتخاب شود؟
در این راهنما به جای معرفی صرف اعداد استاندارد، شرایط واقعی انتخاب درجه IP را بررسی میکنیم تا بتوانید متناسب با محل نصب، چراغ مناسبتری انتخاب کنید.
استاندارد IP در چراغ LED دقیقاً چه چیزی را مشخص میکند؟
IP مخفف عبارت Ingress Protection است و میزان حفاظت محفظه تجهیزات الکتریکی را در برابر ورود اجسام جامد و آب مشخص میکند.
این استاندارد معمولاً به شکل دو رقم بعد از حروف IP نمایش داده میشود.
برای مثال، در درجه حفاظت IP65:
رقم اول، یعنی ۶، نشاندهنده حفاظت کامل محفظه در برابر ورود گردوغبار است.
رقم دوم، یعنی ۵، نشاندهنده مقاومت در برابر پاشش آب با شرایط آزمون مشخص است.
بنابراین IP65 صرفاً یک عبارت تبلیغاتی نیست؛ بلکه مشخص میکند محصول در آزمونهای تعریفشده چه سطحی از حفاظت را ارائه میدهد.
نکته مهم این است که IP بهتنهایی کیفیت کلی چراغ، مقاومت در برابر ضربه، طول عمر LED یا ایمنی کامل سیستم برق را تضمین نمیکند.
چرا انتخاب درجه IP برای لاین نوری اهمیت دارد؟
لاین نوری به دلیل ساختار خطی و امکان نصب در سقف، دیوار، کناف و بخشهای مختلف معماری، در محیطهای متنوعی استفاده میشود.
اما شرایط محیطی در تمام این فضاها یکسان نیست.
برای مثال:
در اتاق خواب معمولاً تماس مستقیم چراغ با آب مطرح نیست.
در آشپزخانه ممکن است بخشی از سیستم روشنایی نزدیک محل پاشش آب یا بخار قرار بگیرد.
در سرویس بهداشتی، میزان رطوبت و فاصله چراغ از دوش اهمیت دارد.
در فضای باز، باران، گردوغبار، تابش خورشید و تغییرات دما میتوانند بر عملکرد تجهیزات تأثیر بگذارند.
در نتیجه، انتخاب درجه حفاظت باید بر اساس محل دقیق نصب و شرایط واقعی بهرهبرداری انجام شود، نه صرفاً نام محصول یا ظاهر آن.
همین الان با کارشناسان راسالومن تماس بگیرید
معنی اعداد IP چیست؟ از IP20 تا IP67
برای انتخاب صحیح چراغ باید هر دو رقم استاندارد IP را بشناسید.
رقم اول؛ حفاظت در برابر گردوغبار و اجسام جامد
رقم
مفهوم حفاظت
۰
بدون حفاظت مشخص
۱
حفاظت در برابر اجسام بزرگتر از ۵۰ میلیمتر
۲
حفاظت در برابر اجسام بزرگتر از ۱۲٫۵ میلیمتر
۳
حفاظت در برابر اجسام بزرگتر از ۲٫۵ میلیمتر
۴
حفاظت در برابر اجسام بزرگتر از ۱ میلیمتر
۵
حفاظت در برابر گردوغبار؛ ورود محدود آن در شرایط آزمون مجاز است
۶
حفاظت کامل در برابر ورود گردوغبار
رقم دوم؛ حفاظت در برابر آب
رقم
مفهوم حفاظت
۰
بدون حفاظت مشخص
۱
حفاظت در برابر چکه عمودی آب
۲
حفاظت در برابر چکه آب با شیب مشخص
۳
حفاظت در برابر پاشش آب
۴
حفاظت در برابر پاشش آب از جهات مختلف
۵
حفاظت در برابر پاشش آب با فشار مشخص
۶
حفاظت در برابر پاشش شدید آب با شرایط آزمون مشخص
۷
حفاظت در برابر غوطهوری موقت طبق شرایط آزمون
۸
حفاظت در برابر غوطهوری پیوسته طبق شرایط تعیینشده
۹
حفاظت در برابر پاشش آب پرفشار و دمای بالا طبق شرایط آزمون
درجههای بالاتر به معنای حفاظت بیشتر در همان دسته هستند، اما نباید تصور کرد هر چراغ با عدد بالاتر برای تمام شرایط محیطی مناسب است.
تفاوت IP20، IP44، IP54، IP65 و IP67 در چیست؟
این درجهها در بسیاری از تجهیزات روشنایی دیده میشوند، اما کاربرد آنها یکسان نیست.
IP20؛ مناسب برخی فضاهای داخلی خشک
چراغهای دارای IP20 معمولاً برای محیطهایی طراحی میشوند که در معرض تماس مستقیم با آب یا رطوبت قابل توجه نیستند.
کاربردهای احتمالی:
اتاق خواب
پذیرایی
اتاق کار
فضاهای داخلی خشک
برخی چراغهای دکوراتیو
این درجه حفاظت برای محیطهای دارای پاشش آب یا شرایط مرطوب انتخاب مناسبی نیست.
IP44؛ برای برخی محیطهای دارای پاشش آب
IP44 در برابر ورود اجسام جامد با اندازه مشخص و پاشش آب از جهات مختلف حفاظت ارائه میدهد.
این درجه ممکن است برای بعضی فضاهای خدماتی یا محیطهای داخلی با احتمال پاشش محدود آب مناسب باشد؛ اما برای انتخاب چراغ سرویس بهداشتی باید محل دقیق نصب و محدودههای ایمنی الکتریکی نیز بررسی شوند.
IP54؛ حفاظت در برابر گردوغبار و پاشش آب
در IP54، رقم ۵ نشاندهنده حفاظت محدود در برابر ورود گردوغبار و رقم ۴ نشاندهنده حفاظت در برابر پاشش آب از جهات مختلف است.
این درجه در برخی تجهیزات روشنایی برای محیطهایی که با گردوغبار و رطوبت معمول مواجه هستند استفاده میشود.
IP65؛ حفاظت کامل در برابر گردوغبار و پاشش آب
IP65 یکی از درجههای پرکاربرد در چراغهای مقاوم برای محیطهای دارای گردوغبار و پاشش آب است.
این درجه میتواند برای برخی چراغهای فضای باز، تجهیزات صنعتی و محیطهای خدماتی مناسب باشد.
اما یک نکته مهم وجود دارد: IP65 به معنای قابلیت غوطهوری چراغ در آب نیست.
IP67؛ حفاظت در برابر غوطهوری موقت
درجه IP67 علاوه بر حفاظت کامل در برابر گردوغبار، برای غوطهوری موقت در آب طبق شرایط آزمون استاندارد تعریف شده است.
این درجه ممکن است در بعضی چراغهای محوطه و تجهیزات خاص کاربرد داشته باشد.
با این حال، IP67 به معنای مناسب بودن چراغ برای نصب دائمی زیر آب نیست. برای چنین کاربردی باید محصول مخصوص و تأییدشده انتخاب شود.
برای هر فضای ساختمان چه درجه IP باید انتخاب کرد؟
یکی از اشتباهات رایج در پروژههای روشنایی، انتخاب درجه حفاظت بدون توجه به محل دقیق نصب است.
در ادامه چند نمونه از شرایط مختلف را بررسی میکنیم.
۱. پذیرایی و اتاق خواب
در فضاهای خشک مسکونی معمولاً نیازی به حفاظت ویژه در برابر آب وجود ندارد.
در چنین محیطهایی، چراغهای دارای درجه حفاظت پایه مانند IP20 میتوانند گزینه قابل بررسی باشند؛ البته ساختار محصول و شرایط واقعی نصب باید با مشخصات سازنده مطابقت داشته باشد.
۲. آشپزخانه
در آشپزخانه، محل نصب اهمیت زیادی دارد.
چراغی که در سقف و دور از سینک قرار گرفته است، شرایط یکسانی با چراغ زیر کابینت یا نزدیک محل پاشش آب ندارد.
بنابراین بهتر است روشنایی عمومی و چراغهای نزدیک منابع آب به صورت جداگانه بررسی شوند.
۳. سرویس بهداشتی و حمام
در این فضاها، رطوبت، بخار و احتمال پاشش مستقیم آب اهمیت زیادی دارد.
انتخاب درجه IP باید با توجه به فاصله چراغ از دوش، محل نصب و محدودههای ایمنی الکتریکی انجام شود.
نکته مهم اینکه IP مناسب بهتنهایی به معنای مجاز بودن نصب چراغ در هر نقطه از حمام نیست. الزامات سیمکشی، ولتاژ، تجهیزات حفاظتی و مقررات برق نیز باید رعایت شوند.
۴. پارکینگ و انباری
در پارکینگها ممکن است گردوغبار، رطوبت و آلودگی محیطی وجود داشته باشد.
بنابراین باید شرایط واقعی محیط، احتمال شستوشو و محل قرارگیری چراغ بررسی شود.
در بعضی پروژهها چراغهای دارای حفاظت بالاتر نسبت به مدلهای معمولی انتخاب مناسبتری هستند.
۵. فضای باز و محوطه ساختمان
در محیط بیرونی، چراغ ممکن است در معرض باران، گردوغبار، تابش خورشید و تغییرات دما قرار بگیرد.
به همین دلیل، انتخاب چراغ فضای باز باید علاوه بر IP شامل بررسی جنس بدنه، کیفیت آببندی، مقاومت در برابر UV، محدوده دمای کاری و شرایط نصب باشد.
همین الان با کارشناسان راسالومن تماس بگیرید
آیا IP65 برای تمام چراغهای فضای باز کافی است؟
خیر. این یکی از مهمترین نکاتی است که هنگام خرید چراغ فضای باز باید در نظر گرفته شود.
IP65 در برابر گردوغبار و پاشش آب با شرایط آزمون مشخص حفاظت ارائه میدهد؛ اما تمام شرایط محیط بیرونی را پوشش نمیدهد.
برای مثال، ممکن است چراغی در برابر پاشش آب مقاوم باشد، اما بدنه یا پوشش آن در برابر تابش طولانیمدت خورشید و اشعه فرابنفش مقاومت کافی نداشته باشد.
همچنین مواردی مانند تجمع آب، نوع نصب، خوردگی قطعات فلزی و کیفیت اتصالات میتوانند بر عملکرد چراغ تأثیر بگذارند.
برای انتخاب چراغ فضای باز بهتر است این موارد بررسی شوند:
درجه حفاظت IP
جنس و کیفیت بدنه
کیفیت آببندی محفظه
مقاومت در برابر اشعه UV
محدوده دمای کاری
مقاومت در برابر خوردگی
شرایط نصب و تخلیه آب
کیفیت اتصالات و کابلها
بنابراین هنگام خرید، تنها به درج عبارت IP65 روی بستهبندی اکتفا نکنید و مشخصات فنی محصول را بررسی کنید.
یک مثال کاربردی؛ انتخاب چراغ برای سه بخش یک ساختمان
فرض کنید قرار است یک سیستم روشنایی برای پذیرایی، سرویس بهداشتی و محوطه بیرونی یک ساختمان طراحی شود.
اگر برای تمام این بخشها یک نوع چراغ انتخاب شود، احتمال دارد در بعضی قسمتها حفاظت مورد نیاز تأمین نشود یا هزینه غیرضروری ایجاد شود.
در چنین پروژهای بهتر است شرایط هر بخش جداگانه بررسی شود:
بخش پروژه
شرایط محیطی
معیار انتخاب
پذیرایی
فضای داخلی خشک
چراغ متناسب با شرایط عادی داخلی
سرویس بهداشتی
رطوبت و احتمال پاشش آب
درجه IP متناسب با محل نصب و الزامات ایمنی
محوطه بیرونی
باران، گردوغبار و تابش خورشید
IP مناسب همراه با مقاومت محیطی بدنه
این مثال نشان میدهد انتخاب درجه IP باید بخشی از طراحی سیستم روشنایی باشد، نه تصمیمی که صرفاً هنگام خرید محصول گرفته میشود.
تفاوت استاندارد IP و IK؛ مقاومت در برابر آب یا ضربه؟
استاندارد IP و IK دو موضوع متفاوت را بررسی میکنند.
IP میزان حفاظت محفظه در برابر ورود اجسام جامد و آب را مشخص میکند.
IK میزان مقاومت محفظه در برابر ضربههای مکانیکی خارجی را نشان میدهد.
برای مثال، در پارکینگ یا محیط صنعتی ممکن است چراغ علاوه بر گردوغبار و رطوبت، در معرض برخورد اجسام نیز قرار بگیرد.
در چنین شرایطی بررسی IP بهتنهایی کافی نیست و درجه IK نیز باید متناسب با خطرات محیط انتخاب شود.
آیا درجه حفاظت IP روی قیمت چراغ خطی و لاین نوری تأثیر دارد؟
در بسیاری از محصولات، افزایش سطح حفاظت میتواند به استفاده از ساختار بدنه، قطعات آببندی و اتصالات متفاوت نیاز داشته باشد.
این تغییرات ممکن است هزینه تولید و قیمت نهایی چراغ را افزایش دهند.
مهمترین عوامل عبارتاند از:
نوع و جنس پروفیل
ساختار محفظه و بدنه
کیفیت واشرها و قطعات آببندی
نوع دیفیوزر
طراحی اتصالات الکتریکی
کیفیت درایور و ماژول LED
فرایند تولید و کنترل کیفیت
آزمونهای مربوط به درجه حفاظت
البته IP تنها یکی از عوامل قیمت است و توان، ابعاد، کیفیت قطعات و طراحی محصول نیز اهمیت دارند.
همین الان با کارشناسان راسالومن تماس بگیرید
هنگام سفارش لاین نوری و چراغ خطی چه اطلاعاتی باید به تولیدکننده بدهیم؟
برای اینکه چراغ متناسب با پروژه انتخاب شود، بهتر است پیش از سفارش اطلاعات محیط نصب مشخص باشد.
موارد زیر میتوانند به بررسی دقیقتر کمک کنند:
۱. محل نصب چراغ؛ سقف، دیوار، کف یا فضای باز
۲. شرایط محیط؛ خشک، مرطوب، دارای گردوغبار یا در معرض باران
۳. نوع نصب؛ توکار، روکار یا آویز
۴. ابعاد و طول مورد نیاز چراغ
۵. میزان روشنایی مورد انتظار
۶. نوع و مشخصات ماژول LED
۷. شرایط دمایی و تهویه محل نصب
۸. نیاز به مقاومت در برابر ضربه یا مواد خورنده
۹. شرایط دسترسی برای تعمیر و نگهداری
با مشخص بودن این اطلاعات، امکان انتخاب تجهیزات متناسب با نیاز پروژه بیشتر میشود.

